سمنان

شهرستان‌های استان سمنان

شهرستان مهدی‌شهر

شهرستان مهدی‌شهر (نام دیگر سَنگسَر)یکی از شهرستان‌های استان سمنان واقع در شمال ایران می‌باشد. این شهرستان در شمال غربی استان سمنان واقع شده‌ و شهر مهدیشهر مرکز آن می‌باشد.

محدوده و جمعیت

این شهرستان از سمت جنوب به شهرستان سمنان(سمنان)، از سمت شمال به شهرستان ساری(مازندران)، از سمت مغرب به شهرستان فیروزکوه(تهران) و از سمت مشرق به شهرستان دامغان(سمنان) محدود گشته است. ناحیهٔ سنگسر تا قبل از شهریور ۱۳۲۰ دارای فرمانداری نظامی بود که دودانگه و چهاردانگه و نقاط دیگری از شهرستان ساری جزء آن بوده‌است. یادآوری می‌شود که در فرهنگ جغرافیایی ایران که در سال ۱۳۲۹ چاپ شده‌است، این ناحیه با حدود و مشخصات فعلی به عنوان بخش سنگسر آمده‌است. این ناحیه در مرداد ۱۳۸۶ به شهرستان ارتقاء یافت.
جمعیّت شهرستان مهدی‌شهر طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۸۵ ، برابر با ۳۶,۸۷۵ نفر بوده

شهرها و دهستان‌ها

بخش مرکزی شهرستان مهدی‌شهر

  دهستان پشتکوه
  دهستان چاشم

شهرها: درجزین، شهمیرزاد و مهدی‌شهر

اماکن دیدنی

آب انبار سنگسر
امام‌زاده عبدالله شهمیرزاد
امام‌زاده قاسم سنگسر
امام‌زاده یحیی شهمیرزاد
بقاع ابوالقاسم، مهدی و یحیی(در چاشم)
بقعه شیخ شهمیرزاد(سوسن عطا)
چهل تن(در روستای درجزین)
دژ شهمیرزاد
شیر قلعه شهمیرزاد(در ۳ کیلومتری شمال غربی شهمیرزاد)
غار دربند
کافر قلعه سنگسر
مسجد پامنار سنگسر(منار سنگسر)

پوشش گیاهی و جانوری

از نظر پوتوگرافی این منطقه کاملاً کوهستانی است و دارای پوشش گیاهی از جمله: گز ، تاغ ، کُنار ، کُور ، سمر ، کِرت ، کُوهِنگ و بنه. خارشتر، اسپند، سریش، ارس، کاروانکش، شور و چرخک است. از شهر سنگسر به طرف حاشیه شمالی، پوشش به صورت درختان خانواده سوزنی برگ، به ویژه ارس، سرو، و درختچه زرشک نمایان می‌شود. در منطقه شهمیرزاد گیاهان خود رو شامل گون، درمنه، گیاهان تیره گندمیان، نعناییان و تیغ‌های کنگر مانند اسپند، گل قاصدک، بومادران، کاسنی، گزنه و گل سرخ وحشی(نسترن) به وفور دیده می‌شود. مهم‌ترین محصولات این شهرستان عبارت‌اند از: غلات(جو و گندم )، علوفه(یونجه و اسپرس)، گردو و آلو در شهمیرزاد و انار، انگور و زردآلو در درجزین. همچنین از جمله جانوران و پرندگان این شهرستان عبارت‌اند از: بز کوهی ، آهو ، قوچ، میش، پلنگ ، یوزپلنگ ، روباه ، خرس، گراز، کفتار، گربه وحشی، گرگ، روباه، شغال، خرگوش، کبک ، عقاب ، شاهین ، بادخور ، قُمری ، تیهو ، فاخته. ، بلبل و قرقاول.

ناهمواری‌ها

این شهرستان را باید منطقه‌ای کاملاً کوهستانی بحساب آورد که در جنوب رشته کوه البرز واقع گردیده و کوههای آن عبارت‌اند از:
در سمت غرب کوههای: اسپی لت (سفید لت)، گل رودبار و آسب نو (آسمان لو) که با ارتفاع ۳۳۰۸ متر مهم‌ترین آنهاست و در ۱۱ کیلومتری سنگسر قرار دارد.
در سمت جنوب غربی کوههای: مهراب ، سفیدآب ، کلیاب ، کچ و بستانه(۲۱۶۰ متر) .
در شمال غربی کوههای: دربند ، نهرد ، مرغک ، سیاه دره ، شیر قلعه ، بشم و نیز گردنهٔ بشم در۱۵ کیلومتری و گردنهٔ چاشم در۱۴ کیلومتری.
در شمال کوههای: شیخ رضا ، سیاه کوه و همچنین بلندترین قلهٔ این شهرستان، نیزوای چاشم است که با ارتفاع ۳۸۱۰ متر در شمال شهرستان مهدی‌شهر خودنمایی می‌کند.

معادن

در این منطقه معادن متعددی وجود دارد از جمله معادن سنگ ساختمانی، لاشه، خاک نسوز، کوارتزیت، دولومیت، آهن، سرب، گچ، آهک سفید، سنگ شیشه، معدن سیلیس و ...

زمین‌شناسی

از لحاظ زمین‌شناسی شهرستان مهدی‌شهر قسمتی از چین خوردگیهای دامنه جنوبی البرز می‌باشد و همان تشکیلات زمین‌شناسی را داراست و آثار دوران‌های چهارگانه زمین‌شناسی را بخوبی و اکثراً به آسانی می‌توان در آن مورد مطالعه قرار داد. از دوره ژوراستیک قسمت‌های آهکی در سنگسر وجود دارد که چشمه راوند را در بر می‌گیرد. از دوره ژوراستیک و کرتاسه نیز تشکیلاتی در گل رودبار و غار دربند وجود دارد. از دوره سوم در قسمت شمال و شمال شرقی تشکیلاتی از دوره ائوسن دیده می‌شود و در شیخ چشمه سر کنگلومراهای دوره پلیوسن قابل مشاهده‌است. در دوره چهارم دارای مخروطهای افکنده ایسیت که شهر سمنان هم روی همین‌ نوع قرار گرفته‌است.

شهرستان‌های استان سمنان

شهرستان گرمسار

شهرستان گرمسار، یکی از شهرستانهای استان سمنان است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۷۸٫۶۱۹ نفر بوده است. شهر گرمسار مرکز این شهرستان است.

شهرها و بخش‌ها

بخش مرکزی شهرستان گرمسار

  دهستان حومه گرمسار
  دهستان لجران

شهر: گرمسار

بخش ایوانکی

  دهستان ایوانکی

شهر: ایوانکی

بخش آرادان

  دهستان کهن‌آباد
  دهستان یاترى

شهر: آرادان

درباره شهرستان گرمسار

گَرمسار یکی از چهار شهرستان استان سمنان است و در غرب این استان قرار دارد. شهرستان گرمسار از شمال به شهرستان فیروزکوه و شهرستان دماوند، از سوی شرق به شهرستان سمنان، از غرب به شهرستان ورامین و استان قم و از جنوب به شهرستان کاشان محدود می‌‌باشد.
فاصله شهر گرمسار تا مرکز استان 110 کیلومتر و تا تهران 95 کیلومتر است. مساحت شهرستان گرمسار 10686 کیلومتر مربع است.
گرمسار از لحاظ موقعیت جغرافیایی بین مدار 34 درجه و 28 دقیقه و 30 دقیقه عرض شمالی و بین 51 درجه و 52 دقیقه تا 52 درجه و 55 دقیقه طول از شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد.
گرمسار بر روی مخروط افکنه حبله رود یکی از رودخانه‌های دائمی این شهرستان قرار داشته و از سه جهت توسط رشته کوههایی احاطه شده و فقط سمت جنوبی آن به علت وجود کویر باز است. که به کوههای سیاه‌کوه ختم می شود. ارتفاع متوسط گرمسار از سطح دریا 856 متر است. شهر گرمسار پیوندگاه راه‌آهن سرتاسری شمال (گرگان) و مشهد می‌‌باشد و جاده اصلی تهران - مشهد در کنار آن قرار دارد.
طول دشت گرمسار از شرق به غرب 48 کیلومتر و از شمال به جنوب معادل 27 کیلومتر می‌‌باشد.

شهرستان‌های استان سمنان

شهرستان شاهرود

شهرستان شاهرود یکی از شهرستان‌های استان سمنان است. مرکز این شهرستان شهر شاهرود است و در شمال شرقی کشور ایران قرار دارد. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۲۳۴٫۸۲۵ نفر بوده‌است .
این شهرستان از شمال به شهرستان‌های گرگان ، علی‌آباد ، رامیان ، مینودشت و آزادشهر در استان گلستان ، از مشرق به شهرستان‌های جاجرم دراستان خراسان شمالی و سبزوار و بردسکن در استان خراسان رضوی ، از مغرب به شهرستان دامغان و از جنوب به شهرستان‌های نائین در استان اصفهان و طبس در استان یزد محدود می‌شود.

شهرها و بخش‌ها

بخش بسطام

  دهستان خرقان
  دهستان کلاته‌های غربی

شهرها: بسطام، مجن، کلاته خیج.

بخش بیارجمند

  دهستان بیارجمند
  دهستان خوارتوران

شهرها: بیارجمند

بخش مرکزی شهرستان شاهرود

  دهستان حومه (شاهرود)
  دهستان دهملا
  دهستان طرود

شهرها: شاهرود

بخش میامی

  دهستان فرومد
  دهستان کلاته‌های شرقی
  دهستان میامی
  دهستان نردین
  دهستان رضوان

شهرها: میامی.

مراکز تاریخی و باستانی

آرامگاه بایزید بسطامی

مقبره این عارف شهیر در شهر بسطام و شمال مقبره امام زاده محمد است. مقبره این عارف فاقد هرگونه تزئین است. و به نظر می‌رسد هیچ گاه ساختمانی مشابه مقبره دیگر بزرگان روی آن بنا نشده باشد و در حقیقت بی اعتنایی به مادیات و گریز از تجمل در این آرامگاه بوضوح به چشم می‌آید. وارستگی و بی نیازی بایزید بسطامی حتی بعد از مرگ وی و گذشت یازده قرن, در مرقدش مشهود است. مقبره بایزید بسطامی داری یک پنجره مسقف آهنی است. روی قبر یک سنگ مرمر قرار دارد که کلماتی از مناجات مشهور علی ابن ابی طالب برآن حک شده‌است. آنطور که از این سنگ بر می‌آید متعلق به شخصی به نام قاضی ملک می‌باشد که احتمال می‌رود حاکم قومس بوده باشد ولی اینکه چگونه از اینجا سر در آورده کسی چیزی نمی‌داند.

آرامگاه شیخ حسن جوری

این آرامگاه در ۱۵۰ کیلومتری شاهرود واقع در روستای کلاته میر علم فیروزآباد حوالی روستای فرومد ا ست. این آرامگاه که متشکل از یک اتاق ۴ در ۳ و گنبد مدور روی آن است, در قسمت شمالی شهر قدیمی جور قرار دارد و از خشت خام ساخته شده‌است. و عاری از هرگونه پیرایه و تشریفات ظاهری می‌باشد. شیخ حسن جوری یکی از رهبران قیام سربداران و از شاگردان شیخ خلیفه و از رهبران سیاسی و مذهبی قرن هفتم هجری بود که به دست وجی الدین مسعود در سال ۷۴۵ به شهادت رسید.

آرامگاه ابن یمین فریومدی

این آرامگاه در انتهای روستای فرومد قرار دارد که متعلق به شاعر معروف قطعه سرای پارسی ابن یمین فرومدی (ابن یمین فریومدی) است. باطن ساختمان زیبا به هیچ وجه با بافت روستا تطابق ندارد. و شش گوش است و زوایی زیبایی بنا را در برگرفته‌است. سنگ قبر داری شش ضلع کوچک است که روی آن نوشته شده‌است , آرامگاه امیر فخرالدین محمد ابن یمین الدین متخلص به ابن یمین. شاعری بوده‌است دانشمند. دوران زندگی را با کمال مناعت و وارستگی به پایان رسانده‌است. دیوان کامل او در جنگ سربداران از بین رفت و دیوان دیگری تنظیم کرد که به جای مانده‌است. سال تولدش برابر با ۶۸۵ هجری قمری و سال وفاتش برابر است با ۷۶۹ هجری قمری.

قلعه میامی

قلعه میامی در جنوب میامی قرار گرفته‌است که در حال حاضر خرابه‌ای بیش نیست. طبق نظر مردم منطقه این خرابه در گذشته مرکز میامی بوده‌است. و در زمان حمله مغول ویران گردید.قلعه اراکی چهار برجی نیز در منطقه میامی در بالی کوه میامی قرار دارد که دروازه آن را از آجر ساخته‌اند و یک آب انبار بزرگ در میان آن قرار دارد.در جلوی این قلعه که نزدیک به یکی از قله‌ها می‌باشد , آثار حدود دویست خانه رویت می‌شود. همه راههی بین قلعه و کوه مورد نظر را با سنگ بسته‌اند که کسی نتواند خود را به آنجا برساند.

قلعه پارتها

بتازگی در شاهرود یک قلعه مربوط به زمان پارتها و ساسانیان با قدمتی دو هزار ساله کشف گردید. در درون این قلعه که در حوالی یک روستا در شاهرود واقع گردیده بقایای کوره آجر پزی و سفالینه‌های مربوط به آن دوران وجود دارد. قلعه مذکور که مستطیل شکل است پانزده متر ارتفاع دارد و در چهار طرف آن تاقهای فرو ریخته قوسی شکل وجود دارد.این قلعه که احتمال می‌رود در ابتدا سه طبقه بوده از ویژگی دوران پارتها برخوردار می‌باشد.

کاروانسرای عباس آباد

این کاروانسرا در روستای عباس آباد در ۱۲۷ کیلومتری شرق شاهرود واقع شده و از بناهای دوره صفویه‌است.این بنا دارای چهار ایوان و ۳۲ حجره مشرف به حیاط مرکزی است.در ورودی این کاروانسرا یکی رو به شمال وسرچشمه قنات روستای عباس آباد و دیگری رو به جنوب و نزدیک جاده اصلی است.این کاروانسرا دارای دو بارانداز بزرگ است که نسبت به دیگر کاروانسرا‌ها از ظرفیت بیشتری بهره مند است.

اماکن زیارتی و مذهبی

مسجد جامع بسطام

این مسجد در جنوب بسطام و در حد فاصل دویست متری جنوب آرامگاه بایزید بسطامی قرار گرفته‌است. این مسجد به دو قسمت تقسیم می‌گردد. قسمت اول عبارت است از صحن مسجد که داری محرابی است که با گچبری‌های بسیار زیبا و هنرمندانه ترئین گردیده‌است. صحن مسجد مربع و فضای آن باز است که در حال حاضر با سقف موقت پوشیده شده است. قسمت دوم از لحاظ شیوه و صنعتی که در ساختن آن بکار رفته با قسمت اول فرق دارد. تفاوت فاحش گچبری مستطیل دوم با تمام گچبری‌های این محراب کاملاً محسوس است. به نظر می‌رسد از آنجا که این مسجد در سال ۷۰۶ هجری ساخته شده و درآن زمان مذهب تسنن در ایران رواج داشته , نام‌های ابوبکر و عمر و عثمان برآن نوشته شده بود. ولی از زمان رواج مذهب شیعه و تسلط فرمانروایان و حکام شیعی آن نام‌ها را حذف کرده و بجی آن نام علی بن ابی طالب ولی الله را نوشته‌اند.

برج کاشانه

این برج در جوار مسجد جامع بسطام قرار گرفته است .

جاذبه‌های طبیعی

رودخانه تاش یا شاهرود

رودخانه تاش یا شاهرود از کانون‌های آبگیر شاه کوه و شاه وار حد فاصل تاش و مجن در فصول فراوانی نزولات جوی سرچشمه می‌گیرد.این رود پس از دریافت چندین رشته فرعی در ناحیه کوهستانی و پس از آبیاری بخشی از زمینهای بسطام و زیراستاق , به سوی کویر نمک جاری می‌گردد. بالادست این رودخانه گردشگاههی محدودی در فصل بهار و تابستان موجود می‌باشد.

منطقه حفاظت شده خوارتوران

منطقه حفاظت شده خوارتوران در قسمت جنوب شرقی شاهرود قرار گرفته که از نظر وسعت می‌توان آن را بزرگ‌ترین منطقه حفاظت شده ایران نامید.مساحت آن بیش از ۰۰۰/۰۰۰/۱ هکتار است و حیوانات عمده منطقه عبارت‌اند از: خرگوش – کبک – تیهو – هوبره – تشی –باقرقره – شغال – پلنگ – گرگ – کفتار – قاراکل – گورخر – آهو – جبیر – کل – بز – میش و قوچ. اهمیت این منطقه به دلیل وجود یک نوع گورخر معروف به نام گور خر ایرانی می‌باشد. که همانگونه که از اسمش پیداست فقط در ایران یافت می‌شود. خارتوران از لحاط وسعت، دومین منطقه حفاظت شده ایران بوده و به سبب وسعت زیاد خود یکی از معدود مناطقی بوده که توانسته تاحد زیادی از گزند بسیاری از آسیبهای انسانی در طول سالهای گذشته مصون بماند. این منطقه یکی از مناطقی است که گونه‌های متنوعی از پستانداران و پرندگان را در خود جای داده و بیشترین جمعیت گورخر را در ایران داراست. همچنین تعداد نسبتاً بالایی از قوچ و میش، کل و بز، آهو و جبیر در آن زیست نموده که تأمین غذا را برای ادامه حیات یوزپلنگ ممکن می‌سازد. تخمین زده می‌شود که ۶۰ تا ۷۰ قلاده یوزپلنگ در خارتوران زیست نموده و مشاهده حیوان با توله‌هایش نشان می‌دهد که جمعیت آن در حال افزایش است. ب خارتوران پناهگاه یکی از دو جمعیت باقی مانده گورخر آسیایی در ایران است و غیر از این گونه، جانوران ارزشمند دیگری از قبیل پلنگ، گرگ، کفتار وکاراکال نیز در این منطقه وجود دارند.

منطقه حفاظت شده خوش ییلاق

منطقه حفاظت شده خوش ییلاق در قسمت شمال شرقی شاهرود قرار گرفته و مساحت آن در حدود ۱۵۶ هکتار می‌باشد و حیوانات وحشی این منطقه نیز عبارت‌اند از: آهو، مرال، گورخر، یوزپلنگ، گربه وحشی، قاراکل، خرس، روباه، گرگ، شغال، تشی، خرگوش، ایبا، هوبره، قرقاول، تیهو و کبک.

منطقه شکار ممنوع تپال

منطقه شکار ممنوع تپال با وسعتی برابر ۳۰ هزار هکتار در شمال غربی شهرستان شاهرود واقع شده و منطقه‌ای است کوهستانی و دشتی که در مجاورت شاهرود واقع شده‌است. منطقه تپال با چشم اندازهای بسیار زیبا از دیر زمان محل مناسبی جهت زیستگاه وحوش و محل مناسبی جهت بازدید دوستداران طبیعت به شمار می‌رود.
این منطقه که تا قبل از سال ۱۳۷۳ از نظر حیات وحش دچار آسیبهای جدی شده بود جهت احیا ء آن طبق آگهی روزنامه رسمی به مدت ۵ سال از سوی شورایعالی حفاظت محیط زیست به عنوان منطقه شکار ممنوع و تحت حفاظت قرار گرفت که پس از انقضای این مهلت از اول آذر ماه سال ۱۳۷۷ به مدت ۵ سال دیگر منطقه شکار ممنوع اعلام گردید هاست این منطقه به لحاظ نزدیکی و مجاورت شهرستان شاهرود و مجن از موقعیت خاصی برخوردار بوده و دسترسی به این منطقه برای گردشگران و دوستداران طبیعت با کمترین زمان و هزینه امکان پذیر می‌باشد.
از گونه‌های بارز حیات وحش این منطقه می‌توان قوچ و میش، کل و بز، آهو، خرس قهوه‌ای، پلنگ، کبک، کیهو، کبک دری، شغال، و انواع پرندگان وحشی را می‌توان نام برد.

جنگل ابر

جنگل ابر از جنگل‌های زیبای ایران است. این جنگل در ۳۰ کیلومتری شمال شرق شهر شاهرود و در مسیر جاده شاهرود به آزادشهر و در روستای ابر قرار دارد. به دلیل این که فضای این جنگل را همواره پوششی از ابر فرا گرفته، به این نام شناخته شده است.

شهرستان‌های استان سمنان

شهرستان سمنان

شهرستان سمنان یکی از شهرستانهای استان سمنان است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۹۱٫۶۱۸ نفر بوده‌است . شهر سمنان مرکز این شهرستان است.

شهرها و بخش‌ها

بخش مرکزی شهرستان سمنان

  دهستان حومه سمنان

شهر: سمنان

بخش سرخه

  دهستان لاسگرد
  دهستان هفدر

شهر: سرخه

شهرستان‌های استان سمنان

شهرستان دامغان

شهرستان دامغان از شهرستانهای استان سمنان است. مرکز آن شهر دامغان است و شامل دو بخش مرکزی و صیدآباد است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۸۴٫۶۸۰ نفر بوده است.
این شهرستان شامل شهرهای دامغان، امیریه و دیباج میباشد. از شمال با استان مازندران، جنوب استان اصفهان، از شرق شهرستان شاهرود و غرب با شهرستان سمنان همسایه است. پسته این شهرستان بسیار مشهور میباشد.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان دامغان

  دهستان حومه (دامغان)
  دهستان دامنکوه
  دهستان رودبار

شهرها: دامغان و دیباج

بخش امیرآباد

  دهستان قهاب رستاق
  دهستان قهاب صرصر
  دهستان تویه دروار

شهر: امیریه